Je voedingspatroon is onderdeel van je leefstijl. En je leefstijl is bepalend voor je gezondheid. Naast voeding zijn roken, alcoholgebruik, beweging, slaap en ontspanning essentieel. Leefstijleffecten zijn zichtbaar op de korte termijn, maar juist ook van belang voor mensen die chronische klachten hebben. 

Leefstijlinterventies gaan per definitie om het duurzaam veranderen van gedrag. En dat is verrekte moeilijk, want 80% van de mensheid houdt niet van verandering. Ik dus blijkbaar ook minder dan ik dacht.

Meer aandacht voor chronisch zieke patiënten

Twintig Nederlandse artsen en onderzoekers publiceerden de bundel Wetenschappelijk bewijs van leefstijlgeneeskunde (een initiatief van TNO en Leids Universitair Medisch Centrum LUMC). De uitkomst is zonneklaar en steeds meer artsen zijn het erover eens: er moet veel meer aandacht komen voor de leefstijl van chronisch zieke patiënten binnen de geneeskunde.

Leefstijlbegeleiding breder toegankelijk maken

De overheid zet in op preventie. In het Nationaal Preventie Akkoord van 2018 legde ze vast dat ze roken, overmatig drinken en obesitas wil terugdringen. Vanaf 2019 zit de Gecombineerde Leefstijl Interventie in het basispakket. Er zijn in Nederland nu 810 aanbieders van die GLI en volgens het RIVM zijn in de eerste tien maanden na de invoering 1.400 cliënten met een GLI gestart. Dat lijken mooie aantallen, maar hoe succesvol kan deze aanpak ooit zijn?

In Nederland heeft 50,2% van de 13,3 miljoen volwassenen (18 jaar en ouder) in 2018 te maken met matig of ernstig overgewicht. Dat zijn dus zo’n 6.676.600 mensen. Van de 2,8 miljoen kinderen (4 t/m 17 jaar) heeft 11,7% matig tot ernstig overgewicht. 

Samen zijn er dus al bijna 7 miljoen mensen die potentieel in aanmerking komen voor een leefstijlinterventie op het gebied van overgewicht of obesitas. Maar er zijn ook mensen met diabetes, COPD en hart- en vaatziekten. Je kunt op je vingers natellen dat die 810 GLI-aanbieders al die problemen niet gaan oplossen via persoonlijke begeleiding. We zullen afhankelijk zijn van nieuwe technologie die leefstijlinterventie op grote schaal mogelijk zal gaan maken.

Stel dat we gaan werken aan leefstijlinterventie op basis van nieuwe technologie… welke elementen moeten daar dan zeker een onderdeel van zijn?

Patiënt centraal

Wat voor de een werkt, hoeft niet voor de ander te werken. Sommigen hebben als kind al gesport en groente gegeten. Maar er zijn ook mensen die niet zijn opgevoed met sport en groente. Dat is wel een ander uitgangspunt. Ook het ontwikkelingspatroon van bijvoorbeeld de laatste drie maanden is bepalend voor de volgende stappen, die kunnen worden gezet. De technologie moet dus rekening houden met de situatie en het ontwikkelpad van elk individu. Het heeft geen zin om iedereen in hetzelfde programma te dwingen.

Persuasive positive reinforcement 

Het uitgangspunt van positieve bekrachtiging is dat gedrag kan worden veranderd door loven, prijzen en erkenning geven. Maar ook door het verstrekken van bonussen en promoties. Als je aan persuasive positive reinforcement een aantal kernfactoren toevoegt (bijvoorbeeld de situatie en het groeipotentieel van de patiënt en externe factoren zoals de beschikbaarheid van geld, mobiliteitsopties of van mooi weer) kun je tot een zeer persoonlijke gedragsbeïnvloeding komen. Of anders gezegd, de technologie moet iemand niet vertellen wat hij of zij moet doen, maar moet diegene met een breed scala van opties verleiden om de juiste keuzes te maken.

Fluïde doelstellingen en groeipaden

Het is natuurlijk de bedoeling dat je ergens naartoe groeit. Het liefst een duurzame leefstijlverandering die grote en erkende gezondheidsvoordelen oplevert. Maar elke patiënt heeft zijn eigen mogelijkheden en tempo van het moment. Het heeft geen zin om star vast te houden aan een doelstelling die zeker niet gehaald gaat worden. Een onbereikbare doelstelling is een potentieel afhaakmoment. Doelstellingen en de wegen ernaartoe mogen dus fluïde zijn. De ene keer kan een patiënt grotere stappen maken en een andere keer is er reden om even pas op de plaats te maken. De technologie moet zijn tempo dus kunnen aanpassen aan de werkelijkheid van de patiënt om hem op die manier aan boord te houden.

Welke technologie maakt een goede kans om succesvol te zijn in leefstijlinterventies?

Technologie kan al heel veel

Technologie kan in relatie tot leefstijlbegeleiding nu al ontzettend veel. Technologie kan bijvoorbeeld emotie herkennen en rekening houden met je eerdere ontwikkelingen en prestaties. Technologie kan protocollen volgen en externe factoren (zoals het weer, je persoonlijke en zakelijke agenda en de wensen vanuit een groep gelijkgestemden) in de programmering betrekken.

Nieuwe technologie kan letterlijk met je praten via je smartspeaker of via een ander apparaat en geprogrammeerde conversaties kunnen je verleiden om iets te doen in plaats van botweg zeggen dat je iets moet doen. Technologie kan je verbinden met gelijkgestemden, waardoor het gemakkelijker wordt om gedrag duurzaam te veranderen. Technologie kan patronen op individuele basis herkennen en vervolgens zijn aanpak bijsturen. 

De uitdaging van de komende jaren ligt erin om al die zinvolle functies te combineren in één technologische oplossing. Want nu staan die functies nog vaak op zichzelf. Of ze zijn nog in ontwikkeling. 

Combinatie van Voice en AI is veelbelovend

Met name de combinatie van kunstmatige intelligentie (AI), machine learning en Voice User Interfaces (VUI) lijkt veelbelovend te zijn. En dan niet alleen kostentechnisch, maar ook in kwalitatieve zin. Als we de huidige en toekomstige technologie goed weten te benutten, kunnen we tegelijkertijd miljoenen mensen helpen naar een gezondere leefstijl. Daar zijn we nog lang niet, maar het potentieel is overduidelijk aanwezig.

MVP’s en experimenten

Het is ook niet nodig om te starten met een eindoplossing die een meer dan perfecte vervanging is van de huidige gecombineerde leefstijlinterventie (GLI). Maar het is wél belangrijk dat we beginnen om een basisoplossing (een minimum viable product of MVP) neer te zetten, waarop verder kan worden gebouwd. Samen innoveren in een open innovatiemodel wordt van groot belang voor een duurzame oplossing voor leefstijlinterventie in de toekomst. Dat is ook waar wij bij Ayuto voor staan.

Ayuto helpt patiënten en zorgverleners met oplossingen vanuit een voice-first strategie. Om langer veilig en zelfstandig thuis te kunnen wonen, om gericht te werken aan een gezonde leefstijl of om beter te kunnen omgaan met eenzaamheid. Voice-first helpt zorgverleners bovendien om efficiënter te werken in betere omstandigheden. 

Het platform voor onze dienstverlening is Emma Zorgt. Via Emma bieden wij voice-services aan als personenalarmering (de gratis basis is nu operationeel), leefstijlbegeleiding (in ontwikkeling) en eenzaamheidsbestrijding (in ontwikkeling).